تبلیغات
حقوق به زبان ساده، دکتر م.ح. آدینه وند - مستثنیات دین

جهت شادی روح پدرم می نویسم، اگر حوصله داشتید رحمتی بفرستید.
تاریخ:دوشنبه 30 آبان 1390-07:41 ق.ظ

مستثنیات دین

مستثنیات دین

مفهوم

دین: هر تعهد مالی که بر عهده ی کسی است و باید آن را بعد از صدور حکم قطعی یا صدور اجرائیه به طلبکار بپردازد.

نکته: اگر قرار باشد که عین معینی مثل ساختمان معینی یا ماشین معینی به محکوم له برگردانده شود این از مصادیق دین نیست. دین همیشه کلی و نامعین است مثلا تعهد به پرداخت یک میلیون تومان یا صد سکه بهار آزادی. اما اگر کسی صد سکه را نزد دیگری به امانت گذاشته باشد و حالا باید عین صد سکه به صاحبش برگردانده شود از مصادیق دین نیست.

مستثنیات: یعنی استثنا شده ها

معنای حقوقی: اگر کسی مدیون باشد باید از اموالش دین را پرداخت کند. هرمالی داشته باشد طبق تشریفات قانونی به فروش می رسد و از محل فروش آن، دین مردم پرداخته می شود؛ اما اموالی هستند که قانونگذار آنها را از این قانون استثنا کرده است؛ یعنی به فروش نمی رسند تا دین دیگران از محل فروش آنها پرداخت گردد؛ زیرا هر انسانی به این حد اقل ها در زندگی نیاز دارد.

مستثنیات کدامند؟

طبق ماده ی 524 قانون آیین دادرسی مدنی، مستثنیات دین عبارتنداز:

الف) مسکن مورد نیاز محکوم علیه و افراد تحت تکفل وی با رعایت شوون عرفی

نکته 1: مسکن یعنی محل سکونت مدیون. اگر مدیون فقط یک مسکن داشته باشد و آن را اجاره داده شاد ولی خودش جای دیگری باشد آیا جزو مستثینات دین است؟

نکته 2: اگر مسکنی خیلی گران قیمت و مجلل یا در نقطه ای بخصوص از شهر که خیلی گران اسن باشد آیا می شود آن را به ازای یک دین، توقیف کرد؟ مسکنی جزو مستثنیات دین است که در شأن مدیون باشد. اگر مسکنی بیش از شأن و کلاس مدیون باشد می توان آن را تبدیل به  مسکنی کوچکتر یا ضعیفتر نمود و ما حصل اختلاف را به عوض دین، طبق تشریفات قانونی برداشت نمود.

نکته 3: منظور از افراد تحت تکفل، یعنی افرادی که مستقیما در کفالت مدیون هستند مثل فرزند و زن و والدینی که با مدیون زندگی می کنند. اما اگر افراد واجب النفقه ی دیگری باشند که با مدیون زندگی نمی کنند، این افراد، تحت تکفل مدیون به حساب نمی آیند.

نکته 4: شوون عرفی را قاضی تشخیص می دهد.

ب) وسیله ی نقلیه ی مورد نیاز و متناسب با شأن محکوم علیه

نکته1: منظور از وسیله ی نقلیه ی موتوری و غیر موتوری است. حتی ممکن است در برخی نقاط، چهارپایان نیز وسیله ی نقلیه باشند.

نکته 2: وسیله ی نقلیه باید دو صفت داشته باشد تا جزو مستثنیات دین باشد. یکی اینکه موردنیاز مدیون باشد؛ مثل وسیله ی سواری یا اگر حمل بار است به شغل و کارش بخورد و دیگر اینکه متناسب باشد. تناسب و نیاز را قاضی تعیین می کند.

نکته 3: اگر وسیله ی نقلیه بیشتر از شأن محکوم علیه باشد آنرا فروخته و مازاد آن جزو مستثنیات دین نخواهدبود؛ مثلا اگر مدیون یک کارگر ساده است؛ ولی وسیله ی نقلیه اش بیشتر از یک وسیله ی نقلیه ی کارگر ساده باشد آن را می فروشند و مازاد یک وسیله ی نقلیه ی ارزان را به طلبکار می دهند.

نکته 4: آیا وسیله ی نقلیه برای افراد تحت تکفل نیز در نظر گرفته می شود؟ مثلا اگر مدیون یک خودرو سواری ون داشته باشد که گرانقیمت باشد آیا می تواند ادعا کند که چون افراد تحت تکفل وی زیادند ون او جزو مستثنیات دین است؟ در خصوص وسیله ی نقلیه بر خلاف مسکن و تجهیزات زندگی، افراد تحت تکفل در نظر گرفته نشده است و فقط برای شخص مدیون لحاظ می شود.

ج) اثاثیه ی مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکوم علیه، خانواده و افراد تحت تکفل وی لازم است.

نکته1: منظور از اثاثیه، جهیزیه و اسباب و وسایل مورد نیاز یک زندگی در چهارچوب منزل است مثل تجهیزات آشپزخانه، فرش، تلویزیون و ... ؛ اما اگر کسی امکانات و تجهیزات ورزش اسکی یا گلف داشته باشد جزو مستثنیات دین نیست.

نکته 2: اسباب و وسائل ضروری فقط جزو مستثینات دین هستند و اسباب غیر ضروری مثل ابزارهای بزرگ صوتی و تصویری یا تجهیزات پیشرفته ی آشپزی، ضروری و مورد نیاز نیست و جزو مستثنیات دین نخواهد بود.

نکته 3: در تجهیزات شأن و ضرورت داشتن آن تجهیزات به وسیله ی دادگاه تشخیص داده می شود.

نکته 4: اگر مدیون از اثاثیه ای دو عدد داشته باشد که فقط یکی از آنها ضروری است فقط یکی جزو مستثنیات دین خواهد بود.

د) آذوقه ی موجود به قدر احتیاج محکوم علیه و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفا آذوقه ذخیره می شود.

نکته 1: منظور از آذوقه، خورد و خوراک و مواد سوختی حرارتی و برودتی.

نکته 2: کسی نمی تواند به بهانه ی آذوقه برای خود و خانوده اش اقدام به تهیه ی آذوقه نماید و مال خود را تبدیل به آذوقه کندتا آنگاه ادعا کند که جزو مستثینات دین است؛ بلکه منظور از آذوقه ، مقداری است که هم اکنون موجود است نه اینکه در آینده موجود شود.

نکته 3: بستگی به نوع آذوقه، مدت ماندگاری آن و نیز عرف جامعه برای آذوقه کردن نوع بخصوصی از مواد، مدت انبار کردن آذوقه فرق می کند؛ مثلا برنج برای مدت طولانی تری آذوقه می شود تا سیب زمینی و پیاز. تشخیص اینکه این آذوقه برای مدت عرفی چقدر خواهد بود با دادگاه است.

این مطلب هنوز کامل نشده و  ادامه دارد



نوع مطلب : آیین دادرسی مدنی